autisme fictie

Autistische personages doen het goed in de literatuur.
Maar ze zijn niet altijd even boeiend of geloofwaardig.
Hieronder een -hoe kan het ook anders- eigenzinnige selectie.

 

Alice vindt volgend gedicht wondermooi.
Ze wenst iedereen met autisme de durf om op een koord te stappen.

 

SPAN ER EEN KOORD OVERHEEN

Span er een koord overheen.
Over
wat je hoorde en wat nooit meer uit je hoofd verdween.
Over ‘o,  jij moet nog zoveel leren,’  over ‘ik bepaal de regels hier
en die ga jij dus accepteren,’ over ‘denk je dat je slimmer bent
dan wij,’ over ‘joh, het is maar plagerij,’ over ‘hou je mond nou
even,’
over ‘je vergooit je leven,’ over ‘lukt je nooit,’ en over
voeten op de grond, over gezond verstand en dromenland,
over lachjes, grapjes, dom soms, achter je om soms,
soms gemompeld, soms gemeen.
Span er een koord overheen
en zet de eerste stap,
en daarna nog een,
daarna nog een,
en laat iedereen die laag wil blijven
naar je kijken.
Laat ze zichzelf maar vergelijken
met wie jij hierboven durft te zijn.
Jij belooft je eigen lijn,
en zij staan daar hun nekken te verrekken.
Van de bewonderpijn.


©Edward van de Vendel

 

Mijn zus wordt vermist, C. A. Lynch, Harper Collins, 2019

oorspronkelijke titel:
My sister is missing, Harper Collins Publishers

Een moeder met een autistisch zoontje wordt achtervolgd door een gruwelijk geheim uit haar verleden.

Spannende thriller en tevens pleidooi om mensen die anders zijn -in casu mensen met autisme- niet te marginaliseren. Hell yeah!

 

Zondagskind, J. Visser, Harper Collins, 2018

 

 

bekroond met de HEBBAN literatuurprijs 2018

Jasmijn Vink praat niet. Wel met haar hond. En met Elvis. Die zeggen namelijk niets terug en dat is fijn. Dan hoeft zij zich niet af te vragen wat er bedoeld wordt. Of na te denken over wat ze moet antwoorden. Hoe kan het dat anderen wel weten hoe ze zich moeten gedragen? Dat mensen zich kunnen afsluiten voor de voortdurende stroom van prikkels, die ervoor zorgt dat haar hoofd implodeert? Met vallen en opkrabbelen leert Jasmijn hoe ze zich in sociale situaties staande kan houden.

Zondagskind vertelt het verhaal van een jong meisje dat opgroeit in de jaren tachtig en negentig, een tijd waarin weinig bekend was over autisme. Jasmijn bewandelt haar eigen, hobbelige pad en leert bij elk obstakel zichzelf en de wereld waarin ze leeft beter begrijpen. Zondagskind neemt de lezer mee in de belevingswereld van iemand met Asperger.

Alice vond dit een heel fijn boek. Ze herkende zichzelf vanaf de eerste bladzijde. Het hoofdpersonage Jasmijn vertelt hoe ze zich voor de eerste keer psychisch liet testen nadat haar rij-instructeur hierop aandrong. De man gaf al meer dan 40 jaar rijles en had zo’n heftige reactie op het verkeer nog nooit gezien.
Alices instructeur op zijn beurt herhaalde tot in den treure dat hij nog nooit had meegemaakt dat een cursiste een fabrieksterrein, privéparking, landweg, … opreed als ze ‘bij de volgende straat naar rechts’ moest. Spijtig genoeg suggereerde hij geen psychisch onderzoek.
In tegenstelling tot Jasmijn, heeft Alice wél haar rijbewijs gehaald en dit vanaf de eerste poging. 

 

 

Ik volg je, L. Jewel, A.W. Bruna Uitgevers, 2019

oorspronkelijke titel:
Watching you, Atria Books

Freddie Fitzwilliam is behept met een uitzonderlijk hoog IQ en Asperger. Met zijn camera en telescoop legt hij alles vast wat er in zijn buurt gebeurt. Zo ziet hij de pasgetrouwde Joey zoenen met zijn vader, zijn schoolgenootje Jenna Tripp wanhopig proberen haar paranoïde moeder binnenshuis te houden en het meisje van zijn dromen, Romola, die in een etalage de jurk van haar dromen ziet hangen. Allemaal onschuldige observaties maar er blijkt veel meer aan de hand. 

Alice was gecharmeerd door de uitspraak van Freddies vader:

‘Alle breinen zijn bijzonder maar dat van jou helemaal, en het lijkt mij beter om ons te richten op waar jouw brein toe in staat is, in plaats van overal maar een etiketje op te plakken. Je zult misschien wel mensen met bepaalde termen horen schermen. Misschien zul je op tv mensen met asperger zien en beseffen dat ze net als jij praten, en je zorgen maken. Maar je hoeft je geen zorgen te maken want mama en ik maken ons ook geen zorgen. We houden van je en vinden je geniaal. En je zult altijd meer zijn dan alleen maar een etiketje.’

 Alice wenst iedere jongere met asperger een dergelijke vader toe.

 

Het Rosie Project, G. Simsion, Luitingh-Sijthoff, 2014


oorspronkelijke titel:
The Rosie Project, Penguin Books UK

 

De autistische Don Tillman doceert genetica aan de universiteit. Hij is superintelligent, kan geweldig koken en is op zoek naar een vrouw. Door zijn sociale onhandigheid is hij echter nooit verder gekomen dan een eerste date. Met behulp van een zestien pagina’s tellende vragenlijst hoopt hij zijn perfecte partner te vinden.

Dan komt Rosie Jarman in zijn leven: verre van perfect, maar wel intelligent en mooi. En ze is ook op zoek naar haar biologische vader – een zoektocht waar Don haar misschien bij zou kunnen helpen.

Alice vond dit een geweldig boek.

 

Het vervolg, Het Rosie Effect uit 2014 kon Alice ook nog bekoren.

Don en Rosie zijn getrouwd en wonen in New York. Juist als Don wil vertellen dat Gene, zijn schuinsmarcherende beste vriend uit Australië komt, heeft Rosie nieuws: ze is zwanger. 
Op zijn geheel eigen wijze verwerft de Don in no time alle kennis over vader worden. Maar zijn oude zwakheden komen weer boven en brengen hem in de problemen. Terwijl hij opgaat in het perfectioneren van alle praktische details, verliest hij zijn emoties totaal uit het oog. Hij dreigt Rosie kwijt te raken op het moment dat ze hem het hardste nodig heeft. 



Het Rosie Resultaat, 2019

In het laatste deel Het Rosie Resultaat uit 2019 is Hudson, de zoon van Don en Rosie elf en het gezin verhuist terug naar Melbourne. Don wil zijn zoon daar zo goed mogelijk voorbereiden op de middelbare school. Zelf was hij een buitenbeentje en Hudson is ook een beetje ‘anders’. Don besluit het Hudson Project te starten. Met hulp van de beste experts zal hij Hudson ongemerkt voorbereiden op de veeleisende jungle van de middelbare school. Sociale vaardigheden, sport, vrienden: alle kwesties pakt Don planmatig aan. Maar Hudson is niet alleen Dons zoon, maar ook die van Rosie, en hij laat zich tot Dons verrassing niet zomaar in een project vangen.

Alice hoopt dat dit boek het laatste in de reeks is. Het is langdradig en gaat voornamelijk over het al dan niet aanvragen van een diagnose.
Autisme is blijkbaar zo gezellig dat -SPOILER ALERT- de slechtziende albinovriendin van Hudson zichzelf tot autiste promoveert. Veel gekker moet het niet worden.

 

Vlak voordat ik stierf, S.K. Tremayne, Prometheus, 2018

oorspronkelijke titel:
Just before I died, HarperCollins Publishers Ltd

 

 

Alice houdt van thrillers en had al IJstweeling en Vuurkind gelezen van deze bestsellerauteur. Groot was haar verbazing toen bleek dat Vlak voordat ik stierf niet alleen een schat aan informatie bevat over autisme bij kleine meisjes maar dat de plot daarenboven gebaseerd is op een autistisch kenmerk. Het verhaal leest als een trein. Alice wil geen spoiler zijn maar wil wel kwijt dat je meer te weten komt over angsten, auditieve overprikkeling, excentriek gedrag, fladderen, fobieën, hyperlexie, ijzersterk geheugen, isolement, obsessief gedrag, ordenen, prosopagnosie, repetitief gedrag, rigiditeit, selectief mutisme, synesthesie, …

Bovenstaande rigide alfabetische ordening van autistische kenmerken toont aan dat ook Alice in de prijzen is gevallen.

 

Het wonderbaarlijke voorval met de hond in de nacht,   Mark Haddon, De Fontein, 2003

oorspronkelijke titel:
The curious incident of the dog in the night-time, Vintage Books

bekroond met 17 literaire prijzen, waaronder de Whitbread Award

Alice las dit boek vóór haar diagnose. Ze verbaasde zich erover  dat andere lezers Christophe een eigenaardige jongen vonden want ze begreep zijn gedrag volkomen. Hierop vonden de andere lezers Alice een eigenaardig meisje.

 

 

Autisme verteld, verhalen van anders zijn, redactie C. Schiltemans, EPO, 2001



hierin : ‘een kapot vijfhoekje’

een kapot vijfhoekje

Dit sprookje van Landschip ontroert heel wat mensen met autisme én hun begeleiders, familie, vrienden, collega’s … Herkenbaar voor de eerste groep, confronterend voor de laatste. Het kapotte vijfhoekje Alice omringt zich enkel nog met afgeronde vierkantjes. De puntige vindt ze stiekem ruis.